Veel ouders herkennen het moment meteen. Je kind moet een prik krijgen. Misschien voor een vaccinatie, een bloedonderzoek of een behandeling in het ziekenhuis. Waar het ook gebeurt, voor sommige kinderen is het een spannend moment.
Sommige kinderen worden stil, anderen stellen veel vragen of zeggen dat ze het echt niet willen. Misschien merk je dat je kind al zenuwachtig wordt zodra het woord “prik” valt.
Als ouder wil je natuurlijk dat je kind zich zo rustig mogelijk voelt. Maar wat helpt eigenlijk bij prikangst? En wat kun je doen als je kind bang is voor een prik?
In dit artikel lees je waarom veel kinderen prikken spannend vinden, wat er gebeurt in hun lichaam tijdens zo’n moment en welke praktische dingen ouders kunnen doen om hun kind te helpen.
Waarom zijn kinderen vaak bang voor een prik?
Prikangst bij kinderen komt veel vaker voor dan veel mensen denken. Voor een kind kan een prik een onbekende en onvoorspelbare ervaring zijn.
Een kind weet dat er een naald komt, maar weet vaak niet precies wat er gaat gebeuren. Hoe lang duurt het? Doet het pijn? Wat gebeurt er daarna?
Die onzekerheid kan al genoeg zijn om spanning te veroorzaken.
Daarnaast spelen eerdere ervaringen een rol. Als een kind ooit een vervelende ervaring heeft gehad bij een prik, kan dat de volgende keer extra spanning geven. Soms horen kinderen ook verhalen van andere kinderen, broers of zussen, waardoor ze denken dat een prik heel pijnlijk is.
Het is daarom belangrijk om te beseffen dat de angst van een kind vaak heel logisch is. Voor een kind voelt het als iets waar het weinig controle over heeft.
Wat gebeurt er in het lichaam van een kind met prikangst?
Wanneer een kind bang is voor een prik, reageert het lichaam daarop. Dat gebeurt automatisch.
Het lichaam maakt stresshormonen aan, de hartslag gaat omhoog en de spieren kunnen zich aanspannen. Sommige kinderen krijgen koude handen, worden bleek of voelen zich duizelig.
Bij sommige kinderen kan de spanning zelfs zo groot worden dat ze flauwvallen. Dat gebeurt vooral bij oudere kinderen en tieners.
Dit betekent niet dat een kind zich aanstelt. Het is een natuurlijke reactie van het lichaam op spanning.
Juist daarom kan het helpen om kinderen manieren te geven om met die spanning om te gaan.
Het prikmoment zelf is vaak het spannendst
Veel ouders denken dat kinderen vooral bang zijn voor pijn. Maar in de praktijk blijkt dat het moment vlak vóór en tijdens de prik vaak het spannendst is.
De wachtruimte.
Het zien van de naald.
De stoel waar ze moeten zitten.
Dat zijn momenten waarop de spanning snel kan oplopen.
Voor ouders kan dit lastig zijn, omdat je je kind gerust wilt stellen terwijl het moment steeds dichterbij komt.
Juist daarom richten veel technieken zich op dat specifieke moment: het prikmoment zelf.
Afleiding helpt kinderen tijdens een prik
Uit onderzoek en ervaringen in de zorg blijkt dat afleiding een van de meest effectieve manieren is om kinderen te helpen tijdens een prik.
Wanneer een kind met iets anders bezig is, richt de aandacht zich minder op de naald. Dat kan ervoor zorgen dat het prikmoment minder spannend aanvoelt.
Afleiding kan verschillende vormen hebben, bijvoorbeeld:
- een spelletje spelen
- een filmpje kijken
- een verhaal luisteren
- een opdrachtje uitvoeren
Vooral interactieve afleiding werkt vaak goed. Wanneer een kind actief bezig is, heeft het minder aandacht voor wat er op dat moment gebeurt.
Veel ouders merken dat hun kind dan:
- rustiger blijft zitten
- minder naar de prik kijkt
- sneller weer ontspant na afloop
Het prikmoment blijft kort, maar de ervaring kan daardoor een stuk prettiger zijn.
Je kind voorbereiden op een prik
Naast afleiding kan voorbereiding helpen om spanning te verminderen.
Het helpt vaak om je kind vooraf rustig uit te leggen wat er gaat gebeuren. Probeer het eenvoudig en eerlijk te houden.
Bijvoorbeeld:
“De dokter gaat straks een prik geven. Dat duurt maar een paar seconden.”
Voor sommige kinderen helpt het ook om te weten waarom de prik nodig is. Bijvoorbeeld om gezond te blijven of om te onderzoeken hoe het met hun lichaam gaat.
Let er wel op dat je het niet groter maakt dan nodig. Soms helpt een korte en duidelijke uitleg beter dan een lang verhaal.
Praktische tips voor ouders tijdens het prikmoment
Er zijn verschillende kleine dingen die ouders kunnen doen om hun kind te ondersteunen tijdens een prik.
Blijf zelf rustig
Kinderen voelen vaak goed aan hoe hun ouder zich voelt. Wanneer een ouder gespannen is, kan dat de spanning bij een kind vergroten.
Probeer daarom zelf rustig te blijven en vertrouwen uit te stralen.
Laat je kind ergens op focussen
Je kunt je kind bijvoorbeeld laten tellen, een spelletje laten doen of ergens naar laten kijken.
Door de aandacht ergens anders op te richten, kan de spanning verminderen.
Gebruik afleiding
Veel ouders gebruiken een filmpje, spelletje of muziek om hun kind af te leiden tijdens een prik.
Tegenwoordig zijn er ook speciale apps ontwikkeld die kinderen helpen om met prikken om te gaan.
Een voorbeeld hiervan is AINAR. Deze app helpt kinderen om stap voor stap rustiger met een prik om te gaan en biedt interactieve afleiding tijdens het prikmoment.
Voor sommige kinderen kan zo’n speelse aanpak helpen om minder gefocust te zijn op de naald.
Geef erkenning achteraf
Na de prik kan het helpen om je kind te laten weten dat het het goed heeft gedaan.
Een simpele zin zoals “Je hebt het echt knap gedaan” kan veel betekenen voor een kind.
Het helpt kinderen om het moment positief af te sluiten.
Wanneer prikangst groter wordt
Voor sommige kinderen blijft prikken een moeilijk moment, zelfs wanneer ouders hun best doen om het zo rustig mogelijk te laten verlopen.
Dat betekent niet dat er iets mis is met je kind. Angst kan zich bij ieder kind anders uiten.
Sommige kinderen hebben meer tijd nodig om eraan te wennen. Andere kinderen hebben baat bij extra begeleiding of hulpmiddelen die hen helpen om met de spanning om te gaan.
Het belangrijkste is dat een kind leert dat het niet alleen staat en dat het prikmoment uiteindelijk weer voorbijgaat.
Samen stap voor stap omgaan met prikken
Voor veel kinderen helpt het om stap voor stap vertrouwd te raken met het idee van een prik.
Door te oefenen met ontspanning, door afleiding te gebruiken en door positieve ervaringen op te bouwen, kan de spanning geleidelijk minder worden.
Digitale hulpmiddelen zoals AINAR kunnen daarbij ondersteunen. De app is ontwikkeld om kinderen op een speelse manier te helpen omgaan met prikangst en hen tijdens het prikmoment af te leiden.
Zo wordt een prik minder iets waar een kind alleen maar tegenop ziet, maar een moment waar het met wat ondersteuning doorheen kan komen.
Tot slot
Prikangst bij kinderen komt veel voor. Voor ouders kan het moeilijk zijn om te zien dat hun kind bang is, maar gelukkig zijn er verschillende manieren om kinderen te helpen.
Door je kind rustig voor te bereiden, door afleiding te gebruiken tijdens het prikmoment en door positieve ervaringen op te bouwen, kan een prik voor veel kinderen minder spannend worden.
Elk kind is anders. Wat voor het ene kind werkt, werkt misschien minder goed voor een ander kind. Het kan daarom helpen om verschillende dingen uit te proberen.
Met de juiste ondersteuning en een beetje oefening leren veel kinderen dat een prik een kort moment is waar ze doorheen kunnen komen.
En dat geeft vertrouwen voor de volgende keer.
